Əl-Fatihə surəsi

📖 Ümumi Məlumat

• Sura nömrəsi: Quranda 1‑ci surə
• Adları: Fatiha, Həmd, Ümmül‑Kitab, Ümmül‑Quran, Səb’ul‑Məsani, Şifa, Dua, Kafiye, Vafiye və s.
• Nazil olduğu yer: Məkkə (bəzi rəvayətlərə görə iki dəfə nazil olub – bir dəfə Məkkədə, bir dəfə Mədinədə).
• Ayə sayı: 7
• Kəlmə sayı: 29
• Hərf sayı: 143
• Xüsusiyyət: Quranda ilk tam surə, “Ümmül‑Kitab” və “əsas Quran” adlandırılır.

🌟 Adlandırma

• Surənin əsas adı Fatihə-dir, çünki Quran onunla açılır.
• Ən məşhur adları: Həmd, Ümmül‑Quran, Səb’ul‑Məsani, Şifa, Dua, Kafiye, Vafiye, Raqiye.
• Cəlaləddin Süyuti “Əl‑İtqan” kitabında bu surə üçün 25 ad qeyd etmişdir.

📊 Nazil olma ardıcıllığı

• Surə iki dəfə nazil olmuşdur:
  • İlk dəfə Məkkədə, risalətin başlanğıcında.
  • İkinci dəfə Mədinədə, qiblənin dəyişməsindən sonra.
• Qurandakı düzülüşdə birinci surə, nazil olma ardıcıllığında isə bəzi rəvayətlərə görə beşinci surədir.

📐 Əhəmiyyət və hökmlər

• Namazda oxunması: Vacib namazların birinci və ikinci rükətində oxunması vacibdir.
• Müstəhəb halları: Xəstə yanında, ölünün qəbrə qoyulması zamanı, Həzrət Hüseynin (ə) hərəminin torpağı götürülərkən oxunması tövsiyə olunur.
• Fiqh fərqləri: Şiə fiqhində yalnız birinci və ikinci rükətdə vacibdir, sünni fiqhində isə bütün rükətlərdə oxunur.

📚 Məzmun

• Tövhid və Allahın həmdi.
• İbadət və yalnız Ondan yardım istəmək.
• Hidayət və “Sırat‑ı Mustaqim” duası.
• Zalımlardan və azğınlardan uzaq durmaq.
• Surə iki hissəyə bölünür:
  • Allahın həmd və sifətlərinin zikri.
  • Bəndənin ehtiyaclarının duası.
• Hədisi‑Qüdsidə: “Fatihə surəsi mənimlə bəndəm arasında bölünmüşdür: yarısı Mənim, yarısı bəndəmin üçündür.”

🌟 Fəzilət və Xüsusiyyətlər

• Peyğəmbər (s): Bu surənin nazil olması ümmətə əzabın enməməsinə səbəbdir.
• İmam Rza (ə): Namazın əvvəlində oxunmasının səbəbi – dünya və axirət xeyirlərinin hamısı bu surədə cəmlənmişdir.
• İmam Sadiq (ə): “Kim Fatihə surəsini oxusa, Allah ona dünya və axirət xeyirlərinin yolunu açar.”
• İmam Əli (ə): Fatihə Allahın ərş xəzinələrindən biridir, Peyğəmbərə (s) xüsusi verilmişdir.
• Rəvayətlərdə: Fatihə surəsini oxumaq  Quranı oxumaq qədər savabdır, bütün səmavi kitabların oxunmasına bərabərdir.
• Şifa: Xəstələrin şəfa tapması üçün oxunur, “Həmd‑i Şifa” adlanır.